ĐỘT QUỴ: NHẬN BIẾT SỚM VÀ CÁCH XỬ TRÍ NHANH ĐỂ CỨU SỐNG NGƯỜI THÂN

Đột quỵ (tai biến mạch máu não) là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế tại Việt Nam. Trong cuộc đua với đột quỵ, "Thời gian là Não". Cứ mỗi phút trôi qua, khoảng 2 triệu tế bào não sẽ bị chết đi. Vì vậy, việc nhận biết sớm các dấu hiệu và xử trí đúng cách trong "giờ vàng" là yếu tố sống còn.

1. Quy tắc F.A.S.T: Cách nhận biết đột quỵ nhanh nhất

Để ghi nhớ các dấu hiệu đột quỵ, các chuyên gia y tế trên thế giới sử dụng quy tắc F.A.S.T. Bạn có thể kiểm tra nhanh người bệnh qua 4 bước sau:

• F (Face - Khuôn mặt): Yêu cầu người bệnh cười hoặc fồng má. Quan sát xem gương mặt có bị mất cân đối, méo miệng, nhân trung bị lệch sang một bên hay không?

• A (Arm - Cánh tay): Yêu cầu người bệnh giơ cả hai tay lên cao. Nếu một bên tay yếu, rụng xuống hoặc không thể nâng lên được thì đây là dấu hiệu nghi ngờ.

• S (Speech - Lời nói): Yêu cầu người bệnh lặp lại một câu đơn giản. Nếu họ nói ngọng, nói lắp, lời nói không rõ ràng hoặc không hiểu lời bạn nói, đó là dấu hiệu bất thường.

• T (Time - Thời gian): Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào trong 3 dấu hiệu trên, hãy gọi ngay cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất có khả năng điều trị đột quỵ. Đừng chờ đợi!

Lưu ý thêm: Đột quỵ còn có thể biểu hiện qua việc mất thăng bằng đột ngột, chóng mặt, hoặc mờ mắt (thường ở một bên).

2. Hướng dẫn xử trí ban đầu tại chỗ

Trong khi chờ xe cấp cứu hoặc đang trên đường vận chuyển, hãy thực hiện các bước sau để giảm thiểu rủi ro cho người bệnh:

1. Gọi ngay 115, số điện thoại cấp cứu của bệnh viện gần nhất, hoặc đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế có điều trị cấp cứu đột quỵ ngay.

2. Giữ môi trường thông thoáng: Để người bệnh nằm nghỉ ở nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo, cà vạt, thắt lưng.

3. Tư thế nằm an toàn:

   • Để người bệnh nằm nghiêng 45 độ hoặc nằm ngửa, đầu cao khoảng 30 độ (nếu có thể).

   • Nếu người bệnh có biểu hiện nôn mửa, phải quay đầu họ sang một bên để tránh chất nôn tràn vào đường thở gây sặc phổi.

4. Theo dõi sát: Ghi lại thời điểm chính xác người bệnh bắt đầu có triệu chứng (thông tin này cực kỳ quan trọng cho bác sĩ điều trị).

3. Những sai lầm "chết người" cần tránh

Khi nghi ngờ người bệnh bị đột quỵ, TUYỆT ĐỐI KHÔNG làm những việc sau:

• KHÔNG tự ý cho uống thuốc: Không dùng Aspirin, thuốc hạ huyết áp hay bất kỳ loại thuốc nào khác (có thể làm tình trạng xuất huyết nặng hơn).

• KHÔNG dùng mẹo dân gian: Châm cứu, nặn máu đầu ngón tay, cạo gió, hay cho uống nước chanh, nước gừng. Những việc này làm mất thời gian quý báu và có thể gây nhiễm trùng hoặc gây sặc.

• KHÔNG chờ đợi: Nhiều người nghĩ rằng nằm nghỉ một lát sẽ khỏi. Điều này làm lỡ mất "giờ vàng" (thường là 3 - 4.5 giờ đầu kể từ khi khởi phát).

4. Lời khuyên của bác sĩ

Đột quỵ có thể xảy đến với bất kỳ ai, nhưng hoàn toàn có thể giảm thiểu nguy cơ bằng cách:

• Kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và mỡ máu.

• Không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia.

• Tăng cường vận động thể chất ít nhất 30 phút mỗi ngày.

• Tầm soát sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các nguy cơ tim mạch.

Đột quỵ là một cấp cứu y tế khẩn cấp. Hãy hành động nhanh để bảo vệ cuộc sống của chính bạn và những người thân yêu!